{"id":165657,"date":"2026-05-12T14:32:12","date_gmt":"2026-05-12T14:32:12","guid":{"rendered":"https:\/\/protectron.com.au\/?p=165657"},"modified":"2026-03-06T15:37:21","modified_gmt":"2026-03-06T15:37:21","slug":"galeria-faras-najciekawsze-fakty-o-warszawskim-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/2026\/05\/12\/galeria-faras-najciekawsze-fakty-o-warszawskim-3\/","title":{"rendered":"Galeria Faras: najciekawsze fakty o warszawskim Muzeum Archeologicznym"},"content":{"rendered":"<div id=\"toc\" style=\"background: #f9f9f9;border: 1px solid #aaa;display: table;margin-bottom: 1em;padding: 1em;width: 350px;\">\n<p class=\"toctitle\" style=\"font-weight: 700;text-align: center;\">Content<\/p>\n<ul class=\"toc_list\">\n<li><a href=\"#toc-0\">Galeria Faras: Skarby zatopionej pustyni<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-2\">FARAS 3D. Skarby nubijskiej pustyni \/ FARAS 3D. Treasures from the nubian desert<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-3\">Od Faras do&#8230; O wykopaliskach i nie tylko &#8211; rozmowy z archeologami (i jednym architektem)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#toc-4\">Konserwacja i ochrona dziedzictwa kultury<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p>Polscy naukowcy zajmuj\u0105 si\u0119 tymi \u015bredniowiecznymi malowid\u0142ami od lat 60. Ekspozycja zosta\u0142a pokazana w nowej aran\u017cacji wzbogaconej o elementy multimedialne, takie jak film stereoskopowy przygotowany przez Fundacj\u0119 Wy\u017cszej Szko\u0142y Artystycznej. Tw\u00f3rca od wielu lat zajmuje si\u0119 popularyzacj\u0105 dorobku polskiej archeologii i dokumentuje prac\u0119 polskich misji archeologicznych w Sudanie i Egipcie. Po raz pierwszy w konkursie MUSE Awards nagrodzone zosta\u0142y dwie prace polskiego re\u017cysera \u2013 obok wyr\u00f3\u017cnienia dla filmu stereoskopowego FARAS 3D, doceniona zosta\u0142a tak\u017ce wideoprezentacja \u201eTreblinka \u2013 wirtualna <a href=\"https:\/\/faras3d.pl\/\">faras3d.pl<\/a> makieta obozu\u201d. Malowid\u0142a z Faras s\u0105 zapadaj\u0105cymi w pami\u0119\u0107 przyk\u0142adami sztuki chrze\u015bcija\u0144skiej Nubii.<\/p>\n<ul>\n<li>Prof. Kazimierza Micha\u0142owskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie zosta\u0142a otwarta po gruntownej rearan\u017cacji, kt\u00f3r\u0105 przeprowadzono w pa\u017adzierniku 2014 roku dzi\u0119ki hojno\u015bci mecenas\u00f3w tego przedsi\u0119wzi\u0119cia Wojciecha Paw\u0142owskiego wraz z rodzin\u0105.<\/li>\n<li>Galeria Faras w warszawskim muzeum jest jedyn\u0105 w Europie ekspozycj\u0105 zabytk\u00f3w kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/li>\n<li>Prezentowane zbiory powsta\u0142y w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie \u2013 te najstarsze w XVIII wieku, najm\u0142odsze na pocz\u0105tku XX wieku.<\/li>\n<li>W sprawie ochrony os\u00f3b fizycznych w zwi\u0105zku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przep\u0142ywu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95\/46\/WE (og\u00f3lne rozporz\u0105dzenie o ochronie danych) informujemy Ci\u0119 o przetwarzaniu Twoich danych.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"toc-0\">Galeria Faras: Skarby zatopionej pustyni<\/h2>\n<p>Prof. Kazimierza Micha\u0142owskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie zosta\u0142a otwarta po gruntownej rearan\u017cacji, kt\u00f3r\u0105 przeprowadzono w pa\u017adzierniku 2014 roku dzi\u0119ki hojno\u015bci mecenas\u00f3w tego przedsi\u0119wzi\u0119cia Wojciecha Paw\u0142owskiego wraz z rodzin\u0105. Dzi\u0119ki oryginalnej aran\u017cacji wystawy i zastosowaniu nowoczesnych technologii zwiedzaj\u0105cy mog\u0105 przenie\u015b\u0107 si\u0119 do nubijskiej \u015bwi\u0105tyni z VIII wieku i por\u00f3wna\u0107 sposoby przedstawiania obiekt\u00f3w kultu. Interaktywne ekrany, na kt\u00f3rych wy\u015bwietlane s\u0105 pe\u0142ne informacje na temat historii kr\u00f3lestwa Nobadii (na jego ziemiach znajdowa\u0142 si\u0119 o\u015brodek miejski Faras) i zmaga\u0144 polskich archeolog\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105 dog\u0142\u0119bne poznanie historii afryka\u0144skiej kultury chrze\u015bcija\u0144skiej. Niekt\u00f3re eksponaty nie zachowa\u0142y si\u0119 w ca\u0142o\u015bci, jednak nawet w tych niepe\u0142nych fragmentach wida\u0107 odmienno\u015b\u0107 i oryginalno\u015b\u0107 sztuki nubijskiej. Do Muzeum Narodowego trafi\u0142o 67 dzie\u0142 chrze\u015bcija\u0144skiej sztuki nubijskiej i inne zabytki odnalezione w okolicy Faras w czasie Kampanii Nubijskiej. Wystawa przedstawia wyj\u0105tkowe eksponaty, kt\u00f3re zosta\u0142y odnalezione przez polskich archeolog\u00f3w w czasie akcji UNESCO maj\u0105cej na celu ratowanie pozosta\u0142o\u015bci dawnych kultur Doliny Nilu przed zalaniem ich przez wody Jeziora Nasera.<\/p>\n<p>\u015aciany pokryte by\u0142y licznymi malowid\u0142ami w stylu bizantyjsko-koptyjskim, wykonanych technik\u0105 al secco i pochodz\u0105cych z okresu od VII do XIV wieku. Dzi\u0119ki tym badaniom odkryto pozosta\u0142o\u015bci katedry wczesnochrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3rej pierwotne za\u0142o\u017cenie pochodzi z ko\u0144ca VII wieku (wzniesiono j\u0105 na pozosta\u0142o\u015bciach, dw\u00f3ch kolejno poprzedzaj\u0105cych t\u0119 katedr\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w). Dzi\u0119ki wykorzystaniu techniki stereoskopowej 3D, b\u0119dzie mo\u017cna przenie\u015b\u0107 si\u0119 w czasie i zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da\u0142a katedra w okresie od VIII do XIII wieku, kiedy staro\u017cytne Pachoras by\u0142o siedzib\u0105 biskup\u00f3w ko\u015bcio\u0142a nubijskiego. Na stronie internetowej mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 z okoliczno\u015bciami tego odkrycia oraz histori\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiej katedry wzniesionej w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Afryce ju\u017c w VII wieku.<\/p>\n<h3 id=\"toc-1\">The Holy Land Translated into a Mosaic of the Church<\/h3>\n<p>Rekonstrukcja Katedry by\u0142a mo\u017cliwa dzi\u0119ki dokumentacji z wykopalisk w Faras oraz innych stanowisk archeologicznych na terenach dawnej Nubii, obecnie w p\u00f3\u0142nocnym Sudanie. Stereoskopowy film FARAS 3D powsta\u0142 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy filmowc\u00f3w z polskimi archeologami specjalizuj\u0105cymi si\u0119 w historii Nubii. Po raz pierwszy od tysi\u0105ca lat, dzi\u0119ki nowoczesnej animacji i grafice komputerowej, zwiedzaj\u0105cy mog\u0105 zobaczy\u0107 Katedr\u0119 z czas\u00f3w staro\u017cytnej Nubii. Jednym z najs\u0142ynniejszych zabytk\u00f3w tej ekspozycji i pokazu multimedialnego jest fresk przedstawiaj\u0105cy \u015bw.<\/p>\n<h3 id=\"toc-2\">FARAS 3D. Skarby nubijskiej pustyni \/ FARAS 3D. Treasures from the nubian desert<\/h3>\n<p>Przedstawia zabytki kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrze\u015bcija\u0144skiego. \u201eFaras na zawsze znikn\u0119\u0142o pod powierzchni\u0105 jeziora Nasera, ale dzi\u0119ki interwencji Polak\u00f3w uratowano najcenniejsze \u015bwiadectwa bogatej kultury \u015bredniowiecznej Nubii, kt\u00f3re do dzi\u015b s\u0105 przedmiotem zainteresowania wielu badaczy i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w sztuki\u201d \u2013 wyja\u015bnia Jurkow. W sali IV prezentowane s\u0105 malowid\u0142a z klatki schodowej prowadz\u0105cej do galerii nad nawami katedry i przedsionka p\u00f3\u0142nocnego, takie jak Anio\u0142 Pa\u0144ski z mieczem, Matka Boska z Dzieci\u0105tkiem (Eleusa) czy Majestat Krzy\u017ca (Maiestas Crucis). Obiekty te \u015bci\u015ble wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z histori\u0105 faraskiej katedry i jej licznymi przebudowami, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce od VII do XIV wieku.<\/p>\n<h2 id=\"toc-3\">Od Faras do&#8230; O wykopaliskach i nie tylko &#8211; rozmowy z archeologami (i jednym architektem)<\/h2>\n<p>Surowe, oszcz\u0119dne w \u015brodkach wyrazu malowid\u0142a mia\u0142y ukazywa\u0107 nie to, co materialne, ziemskie i zmienne, ale to, co niematerialne, boskie i niepodlegaj\u0105ce zmianom. W czasie, gdy w katedrze w Faras powstawa\u0142y najstarsze malowid\u0142a \u015bcienne, rola obraz\u00f3w w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a by\u0142a ju\u017c ugruntowana. W XII wieku w niszy powsta\u0142 wizerunek Matki Boskiej w koronie i cesarskim p\u0142aszczu stoj\u0105cej z ma\u0142ym Chrystusem na r\u0119kach na tle ciemnob\u0142\u0119kitnego, nocnego nieba. Oko\u0142o po\u0142owy X wieku ca\u0142\u0105 \u015bcian\u0119 wraz z nisz\u0105 pokryto drug\u0105 warstw\u0105 tynku. R\u00f3g i miecz mia\u0142y zapewne przypomina\u0107 pokutnikom stoj\u0105cym podczas liturgii w tej cz\u0119\u015bci ko\u015bcio\u0142a o zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 dniu S\u0105du. W\u0142a\u015bnie od strony narteksu, przed 923 rokiem, gdy zamurowano g\u0142\u00f3wne wej\u015bcie w zachodniej fasadzie ko\u015bcio\u0142a, w jego miejscu uformowano p\u0142ytk\u0105 nisz\u0119.<\/p>\n<p>Pozostaj\u0105 dla nas cennym \u015bwiadectwem bogatej kultury, tradycji i religijno\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich kr\u00f3lestw w Dolinie \u015arodkowego Nilu, niegdy\u015b pot\u0119\u017cnych, a dzi\u015b ju\u017c niemal ca\u0142kowicie zapomnianych. Dzi\u0119ki piaskowi, kt\u00f3ry wype\u0142ni\u0142 opuszczone wn\u0119trza wielu ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w, malowid\u0142a na\u015bcienne przetrwa\u0142y, cz\u0119sto w zaskakuj\u0105co dobrym stanie. W pobli\u017cu sali, w kt\u00f3rej prezentowane s\u0105 elementy dekoracji architektonicznej znalezione na terenie katedry i otaczaj\u0105cego j\u0105 miasta, prezentowane s\u0105 zabytki znalezione w grobowcach biskup\u00f3w \u2013 unikatowy zesp\u00f3\u0142 \u015bwiadectw zwi\u0105zanych z obyczajami pogrzebowymi nubijskiego wy\u017cszego duchowie\u0144stwa.<\/p>\n<p>Fragment sekwencji o pracy polskich archeolog\u00f3w W Banganarti w Sudanie, odc.1 serialu \u201cTajemnice Doliny Nilu\u201d, wi\u0119cej info na Sekwencja o pracy polskich archeolog\u00f3w w Deir el Bahari, odc.2 filmu \u201cTajemnice Doliny Nilu\u201d re\u017c. Daria Tarara przygotowa\u0142a wersja robocza rekonstrukcji wn\u0119trza katedry z Faras odkrytej w 1961 roku przez prof. K. Cz\u0119\u015b\u0107 malowide\u0142 z Galerii w okresie 1968\u20131969 by\u0142o eksponowanych na czasowych wystawach w Berlinie, Essen, Hadze, Zurychu i Warszawie. Filmy przedstawiaj\u0105ce tr\u00f3jwymiarowe rekonstrukcje wn\u0119trza katedry i znajduj\u0105cych si\u0119 w jej wn\u0119trzu obiekt\u00f3w.<\/p>\n<p>Opuszczone chrze\u015bcija\u0144skie katedry, zosta\u0142y zasypane przez piaski pustyni. Nubia zosta\u0142a odci\u0119ta od \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego, a nowi s\u0105siedzi szybko podj\u0119li wyprawy wojenne. W Nubii zacz\u0119to budowa\u0107 ko\u015bcio\u0142y i katedry, takie jak w Faras. Dla ich pozyskania czasem organizowali wyprawy wojenne, ale by\u0142y te\u017c d\u0142ugie okresy pokoju, kt\u00f3re sprzyja\u0142y wymianie handlowej i kulturowej. Odkryty przez polskich archeolog\u00f3w i uratowany z potopu, kt\u00f3ry poch\u0142on\u0105\u0142 Faras. Tak wielka cze\u015b\u0107 czyni\u0142a z niego popularny temat malowide\u0142.<\/p>\n<p>Ponad 60 malowide\u0142 z okresu od VIII do XIV wieku pochodzi z ko\u015bcio\u0142a katedralnego biskup\u00f3w Faras, du\u017cego o\u015brodka miejskiego w \u015bredniowiecznym kr\u00f3lestwie Nobadii, na obszarach dzisiejszego Sudanu. Film stereoskopowy Faras 3D porusza zmys\u0142y, dlatego w autentyczny spos\u00f3b pozwala na ponowne odkrycie unikatowych zabytk\u00f3w sztuki nubijskiej z okresu chrze\u015bcija\u0144skiego \u2013\u00a0 obejmuj\u0105cego VIII\u2013XIV wiek. W filmie przedstawiona jest architektura ko\u015bcio\u0142a i malowid\u0142a \u015bcienne kt\u00f3re powsta\u0142y w okresie od VIII do XII wieku. Cyfrowa rekonstrukcja wn\u0119trza katedry faraskiej w technologii stereoskopowej 3D, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna na co dzie\u0144 ogl\u0105da\u0107 w sali multimedialnej w galerii Faras w MNW, otrzyma\u0142a honorowe wyr\u00f3\u017cnienie Media&amp;Technology MUSE Award w kategorii film\u00f3w zrealizowanych dla ekspozycji muzealnych. Freski te pochodz\u0105 z katedry Faras\u00a0 (miejscowo\u015b\u0107 w p\u00f3\u0142nocnym Sudanie, Afryka) i s\u0105 zabytkami kultury nubijskiej okresu chrze\u015bcija\u0144skiego, VIII-XIV wiek.<\/p>\n<h2 id=\"toc-5\">Gry karciane<\/h2>\n<p>W tym roku obchodzimy jubileusz 60-lecia rozpocz\u0119cia polskich wykopalisk archeologicznych na terenie staro\u017cytnego o\u015brodka miejskiego Faras w Sudanie. Tego dnia polscy archeolodzy przybyli na tereny staro\u017cytnej Nubii, gdzie odkryto dobrze zachowane ruiny chrze\u015bcija\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a. To dzi\u0119ki pokr\u0119tnym zasadom Horroru w Arkham trafili\u015bmy na plansz\u00f3wkowe fora i portale. Zabieg godny pochwa\u0142y, gdy\u017c dzi\u0119ki temu mo\u017cemy poprzez zabaw\u0119 zach\u0119ci\u0107 dzieciaki do poszerzania wiedzy na okre\u015blony temat.<\/p>\n<p>Znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 znalezionych przez polskich archeolog\u00f3w zabytk\u00f3w tego typu z teren\u00f3w Nubii pochodzi z okresu chrze\u015bcija\u0144skiego. Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 z prezentowanych w galerii stanowi\u0105 krzy\u017ce r\u0119czne, noszone prawdopodobnie ju\u017c w VI wieku w Etiopii. Malowid\u0142a te datowane s\u0105 na okres pomi\u0119dzy VII a XIV wiekiem i znajdowa\u0142y si\u0119 na r\u00f3\u017cnych warstwach tynku (co zwi\u0105zane jest z wielokrotnymi przebudowami katedry i pokrywaniem jej \u015bcian kolejnymi malowid\u0142ami).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Content Galeria Faras: Skarby zatopionej pustyni FARAS 3D. Skarby nubijskiej pustyni \/ FARAS 3D. Treasures from the nubian desert Od Faras do&#8230; O wykopaliskach i nie tylko &#8211; rozmowy z archeologami (i jednym architektem) Konserwacja i ochrona dziedzictwa kultury Polscy&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5976],"tags":[],"class_list":["post-165657","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-faras3d-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/165657","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=165657"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/165657\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":165658,"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/165657\/revisions\/165658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=165657"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=165657"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/protectron.com.au\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=165657"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}